Obje slike su vlastite AI ilustracije diplomatije i javnih odluka; ne prikazuju stvarni sastanak niti učesnike.
Politički analitičar Ljubomir Filipović ocijenio je u razgovoru za „Dnevni avaz“ da politika Milorada Dodika predstavlja prepreku članstvu Bosne i Hercegovine u Evropskoj uniji. Sagovornik novinara Alena Bajramovića povezuje unutrašnje destabiliziranje države s Dodikovim međunarodnim pozicioniranjem. Riječ je o Filipovićevoj političkoj ocjeni, a ne o novoj odluci evropskih institucija kojom bi BiH bilo odbijeno članstvo.
Crna Gora kao poređenje, BiH kao upozorenje
Filipović je komentarisao poruke sa samita Berlinskog procesa u Miločeru kod Budve i evropsku perspektivu Crne Gore. Smatra da interes evropskih lidera da pokažu kako proširenje ostaje moguće ima značajnu ulogu u napretku te zemlje. Njegovo očekivanje da bi Crna Gora mogla postati sljedeća članica ostaje procjena: nije isto što i unaprijed zagarantovan datum pristupanja.
Za BiH je izrazio znatno manje optimizma. U intervjuu kritikuje etničke podjele institucija i politiku koju pripisuje Dodiku, uključujući oslanjanje na Rusiju i određene krajnje desne aktere na Zapadu. Ove tvrdnje treba čitati kao stav imenovanog analitičara. Da bi se razumjelo šta evropski put formalno zahtijeva, potrebno ih je odvojiti od dokumenata institucija EU i konkretnih reformskih uslova.
Šta je već odlučeno o evropskom putu?
Prema pregledu Vijeća EU, Bosna i Hercegovina podnijela je zahtjev za članstvo 15. februara 2016, a kandidatski status dobila je u decembru 2022. Evropski lideri u martu 2024. dali su zeleno svjetlo za otvaranje pristupnih pregovora. Istovremeno je zadržan zahtjev za ispunjavanje relevantnih koraka i usvajanje pregovaračkog okvira. Ovi datumi pokazuju razliku između političke podrške članstvu i pojedinačnih faza procesa.
U istom institucionalnom pregledu navedeno je četrnaest ključnih prioriteta iz mišljenja Evropske komisije iz 2019. Oni obuhvataju demokratiju i funkcionisanje države, vladavinu prava, osnovna prava i reformu javne uprave. Zato se napredak ne mjeri samo brojem posjeta Bruxellesu ili izjavama o evropskoj budućnosti. Potrebno je pokazati da odluke i institucije zaista ispunjavaju tražene standarde.
Poruke iz Sarajeva i Evropskog parlamenta
Predsjednik Evropskog vijeća António Costa je tokom posjete Sarajevu 1. juna 2026. pozvao na ubrzavanje reformi, dovršavanje dviju preostalih pravosudnih reformi i imenovanje glavnog pregovarača. To je bila njegova poruka u junu, a ne nova izjava povodom Filipovićevog intervjua. Costa je evropsku perspektivu povezao i s provođenjem Reformske agende te mogućnostima postepenog uključivanja u pojedine evropske mehanizme prije članstva.
U tom obraćanju naveo je da približavanje evropskim propisima može omogućiti koristi za građane i privredu, spominjući evropski prostor roaminga i jedinstveno područje plaćanja u eurima. To su bili primjeri mogućih koristi uz ispunjavanje uslova, a ne tvrdnja da su sve navedene pogodnosti već automatski dostupne. Evropsko približavanje tako ima i svakodnevnu ekonomsku dimenziju, uz političku i sigurnosnu.
Evropski parlament je u rezoluciji usvojenoj 17. juna 2026, prema službenom sažetku, ponovio podršku članstvu BiH uz očuvanje njenog jedinstva, suvereniteta i teritorijalnog integriteta. Naglasio je reforme, zaštitu demokratskih institucija, borbu protiv korupcije i poštovanje osnovnih prava. Pozvao je i na prekid opstrukcija, politički motivisanog korištenja entitetskih veta i retorike koja odvlači pažnju od evropskih obaveza.
Kako procjenjivati odgovornost političara?
Urednički gledano, Filipovićev intervju otvara pitanje koje se može provjeravati kroz konkretne postupke: ko podržava tražene reforme, ko ih blokira i kakvo obrazloženje za to daje? Odgovor zahtijeva praćenje glasanja, zakonskih prijedloga i izvještaja, umjesto zaključka da jedna izjava sama rješava cijelu raspravu. I podršku i kritiku pojedinog aktera treba povezati s provjerljivim djelovanjem.
Čitaocu je zato korisno razdvojiti tri stvari: mišljenje sagovornika, službeni uslov EU i već provedenu reformu. Prvo može biti predmet političkog neslaganja, drugo se čita u dokumentima, a treće se mora vidjeti u radu institucija. Upravo ta razlika omogućava da razgovor o Dodiku i evropskom putu ostane sadržajan i onda kada su političke poruke oštre.
BiH ima potvrđenu evropsku perspektivu, ali perspektiva nije završeno članstvo. Koliko će se približiti cilju zavisi od ispunjavanja uslova i djelovanja odgovornih institucija. Filipovićeva ocjena naglašava političke prepreke; službeni evropski dokumenti pokazuju područja na kojima se njihov stvarni učinak može pratiti i provjeravati.
Izvor: Dnevni avaz, Vijeće Evropske unije, Evropsko vijeće, Evropski parlament
