Zima 2026/2027. u Evropi: dugoročne prognoze najavljuju manje snijega, ali sezona i dalje ostaje neizvjesna
Prema najnovijim sezonskim analizama koje je objavio portal Severe Weather Europe, predstojeća zima 2026/2027. godine mogla bi donijeti manje snježnih padavina od višegodišnjeg prosjeka u velikom dijelu Evrope. Iako dugoročni modeli ne mogu sa sigurnošću predvidjeti svaku hladnu epizodu, njihov zajednički signal za sada ukazuje na to da će značajan dio kontinenta, posebno južna i centralna područja, imati slabiji snježni potencijal nego što je uobičajeno.
Ovakve prognoze posebno privlače pažnju javnosti jer se odnose na sezonu koja je ključna za zimski turizam, planinske centre, saobraćaj i ukupnu energetsku potrošnju. Snijeg nije važan samo zbog estetike ili skijanja, nego i zbog toga što utiče na vodoopskrbu, poljoprivredu, akumulaciju padavina i temperaturne obrasce širom kontinenta.
Upravo zato se sezonske prognoze prate s velikom pažnjom, iako one ne mogu dati precizan odgovor na pitanje kada će tačno pasti prvi snijeg ili hoće li tokom zime uslijediti nekoliko jakih oluja.
Analiza je zasnovana na podacima šest sezonskih prognostičkih modela, a rezultati pokazuju prilično ujednačen obrazac: manjak snijega očekuje se u većem dijelu zapadne, centralne i južne Evrope, dok bi sjeveroistočni dijelovi kontinenta mogli imati nešto povoljnije uslove. Važno je naglasiti da ovakvi modeli ne govore o svakom gradu pojedinačno, nego o širim geografskim zonama.
To znači da se za jednu regiju može prognozirati manjak snijega, a da pojedine planine ili viši predjeli ipak dobiju više padavina od prosjeka.
Zapadni Balkan među područjima s izraženim deficitom snijega
Prema oktobarskom ažuriranju, najveći negativni pomaci u odnosu na prethodne prognoze zabilježeni su u južnim i centralnim dijelovima Evrope. Među regijama koje se izdvajaju po izraženijem manjak snijega nalazi se i zapadni Balkan, zajedno sa zapadnom obalom Skandinavije i sjevernim dijelovima Velike Britanije.
To ne znači da će cijela regija ostati bez zimskih epizoda, nego da ukupna količina snijega u sezoni može biti niža od onoga što se inače bilježi tokom višegodišnjeg prosjeka.
Za širu regiju južne Evrope i Balkana evropski model ECMWF za period od decembra do februara predviđa oko 12,1 centimetar snijega manje od prosjeka. U septembarskoj prognozi taj deficit je bio znatno manji i iznosio je 4,7 centimetara ispod normale, što znači da je najnoviji proračun dodatno pogoršao očekivanja za zimske padavine.
Drugim riječima, model u samo jednom mjesečnom ažuriranju pokazuje da bi sezona mogla biti sušnija po pitanju snijega nego što se ranije mislilo.
Ipak, stručnjaci upozoravaju da ovakvi podaci nisu direktna prognoza za Bosnu i Hercegovinu, nego za širu evropsku zonu. U praksi to znači da bi pojedini dijelovi zemlje, posebno planinske oblasti, i dalje mogli imati povremene snježne valove, dok bi nizine i južni dijelovi mogli ostati sa osjetno manje snijega. Takve razlike su uobičajene jer lokalna topografija, nadmorska visina i položaj u odnosu na vazdušne mase često imaju presudnu ulogu.
U većem dijelu Evrope signal za snijeg slabiji nego u septembru
Prema oktobarskoj verziji prognostičkog signala, manjak snijega nije ograničen samo na Balkan. U Velikoj Britaniji i Irskoj očekuje se oko 8,4 centimetra manje snijega od prosjeka, dok bi zapadna i jugozapadna Evropa mogle ostati bez približno 8,2 centimetra u odnosu na višegodišnju normu. Skandinavija je također u zoni slabijeg snježnog potencijala, s procijenjenim manjkom od oko osam centimetara.
Centralna Evropa i Alpe, koje su posebno važne za skijašku industriju, prema trenutnim proračunima mogu očekivati oko 5,5 centimetara manje snijega, dok bi jugoistočna Evropa mogla imati deficit od 4,9 centimetara. Najmanje negativno odstupanje među analiziranim područjima zabilježeno je u istočnoj Evropi i na Baltiku, gdje je signal i dalje ispod prosjeka, ali blaži i iznosi oko 3,1 centimetar.
Zanimljivo je da su sve analizirane evropske regije u oktobarskoj prognozi dobile slabiji snježni signal nego u septembarskoj.
To je važan detalj jer pokazuje da se sezonski modeli ne drže jedne fiksne slike, već se prilagođavaju novim atmosferskim i okeanskim podacima. Upravo zbog toga meteorolozi stalno naglašavaju da se dugoročna prognoza ne treba čitati kao konačna presuda, nego kao trend koji može, ali i ne mora, ostati isti do početka zime.
Druga polovina zime mogla bi donijeti kratkotrajni preokret
Iako je ukupna slika za većinu Evrope nepovoljna kada je riječ o snijegu, pojedini modeli pokazuju da bi druga polovina zime mogla biti nešto dinamičnija. Posebno se izdvajaju februar i mart, mjeseci u kojima određeni dijelovi istočne, sjeveroistočne i sjeverne Evrope mogu dobiti snježne padavine iznad sezonskog prosjeka. To se najviše odnosi na regije koje su ionako podložne prodorima hladnog zraka sa sjevera ili istoka kontinenta.
Međutim, takav scenarij ne treba automatski prenositi na Balkan. Čak i ako se u februaru ili martu dogodi jače zahlađenje na evropskom nivou, to ne znači da će ono donijeti obilne padavine upravo nad Bosnom i Hercegovinom, Srbijom, Hrvatskom ili Crnom Gorom. U zimskim mjesecima lokalna cirkulacija zraka, položaj ciklona i reljef često presuđuju više nego šire sezonske tendencije.
Skijališta i planinski centri pažljivo prate signale
Ova prognoza posebno je važna za evropska skijališta, a posebno za Alpe, gdje se modeli trenutno znatno razlikuju. Neki od njih predviđaju i više od 30 centimetara snijega iznad prosjeka, dok drugi ukazuju na mogući deficit od 30 do čak 60 centimetara.
Takve razlike govore da je pouzdanost prognoze za Alpe trenutno niska, iako se iz prosjeka šest modela i dalje može iščitati slika približno uobičajenih količina snijega u istočnim Alpama, dok bi zapadni dijelovi mogli proći nešto slabije.
Treba imati na umu da modeli rade s prostornom rezolucijom od oko 100 kilometara, pa njihovi rezultati ne mogu precizno opisati stanje na pojedinoj stazi, vrhu ili dolini. Zato se sezonska prognoza koristi kao okvirna slika, a ne kao operativna najava za svakodnevno upravljanje zimskim turističkim destinacijama. Skijališta, prijevoznici i lokalne vlasti i dalje će morati pratiti kratkoročne i srednjoročne meteorološke modele koji daju daleko precizniju sliku.
Polarni vrtlog ostaje faktor koji može promijeniti tok zime
Jedan od najvažnijih atmosferskih faktora koji bi mogao promijeniti raspored zimskih prilika jeste polarni vrtlog. Ako dođe do njegovog poremećaja u kasnijem dijelu sezone, može se otvoriti put prodorima hladnog zraka prema srednjoj i južnoj Evropi. Takvi prodori često nose i veću vjerovatnoću za snježne padavine u područjima koja su trenutno označena kao slabija po pitanju snijega.
Zbog toga meteorolozi upozoravaju da dugoročne prognoze ne treba tumačiti kao najavu zime bez snijega. One prije svega pokazuju trenutni sezonski trend, ali atmosfera tokom zime može proći kroz nekoliko naglih promjena. Dovoljno je da se poremeti jedna ključna cirkulacija ili da se promijeni ponašanje strujanja u višim slojevima atmosfere, pa da sezona dobije sasvim drugačiji karakter.
Za građane, posebno one u planinskim i hladnijim dijelovima regiona, najrazumnije je pratiti ovakve analize kao orijentir, ali ne i kao konačnu istinu. Zima 2026/2027. za sada izgleda kao sezona u kojoj bi snijeg mogao biti oskudniji od prosjeka, ali to ne isključuje povremene hladne talase, lokalne obilne padavine i kratke, intenzivne zimske epizode koje često najviše obilježe sezonu.
