Generalna skupština UN-a ponovo osudila američki embargo na Kubu, Bosna i Hercegovina ovaj put glasala protiv
Generalna skupština Ujedinjenih naroda usvojila je novu rezoluciju kojom se osuđuje dugogodišnji američki ekonomski embargo protiv Kube i poziva na njegovo ukidanje. Rezolucija je dobila podršku 130 država, dok je 17 članica glasalo protiv.
Iako ovakvo glasanje u UN-u gotovo svake godine izaziva pažnju međunarodne javnosti, ovogodišnji rezultat pokazuje da se diplomatski balans oko kubanskog pitanja sve više komplikuje, a geopolitičke tenzije ostavljaju trag i na glasanja država koje inače zauzimaju principijelne stavove o suverenitetu i međunarodnom pravu.
Posebnu pažnju izazvalo je glasanje Bosne i Hercegovine, koja je ovoga puta bila protiv rezolucije. Uz BiH, protiv su glasale i Slovenija, Sjeverna Makedonija, Češka, Mađarska, Litvanija i Ukrajina, dok je Hrvatska ostala suzdržana. Srbija je, s druge strane, podržala dokument i tako se svrstala uz većinu država koje i dalje smatraju da se američke restrikcije prema Kubi moraju ukinuti.
Razlika u stavovima država regiona i susjedstva još jednom pokazuje koliko su međunarodna pitanja često odraz šire političke dinamike, a ne samo pojedinačnog stava o jednoj zemlji ili jednom aktu.
Ovogodišnje glasanje dodatno dobija na težini ako se uporedi s prošlogodišnjim rezultatima. Tada je za rezoluciju glasalo čak 165 država, dok je samo sedam bilo protiv, a 12 suzdržano. Pad podrške sa 165 na 130 glasova nije samo statistička promjena, nego signal da se u međunarodnim odnosima vidi sve više podjela i da pojedine zemlje sve češće biraju oprezniji pristup.
Među državama koje su ovoga puta ostale suzdržane našle su se i Njemačka i Italija, što dodatno pokazuje da se dio evropskih zemalja nastoji distancirati od oštrijih političkih poruka koje prate ovo pitanje.
U diplomatskim krugovima već se komentariše da je promjena stava Bosne i Hercegovine povezana sa kubanskim glasanjem protiv Rezolucije o Srebrenici iz 2024. godine. Prema riječima jednog bosanskohercegovačkog diplomate, BiH je ranije redovno podržavala ukidanje embarga, zatim je nakon poteza Kube prvo prešla na suzdržan stav, a sada je otišla korak dalje i glasala protiv.
Takav razvoj događaja govori o tome da se vanjska politika manjih država često nalazi pod snažnim uticajem međusobnih političkih poruka, historijskih osjećaja i simboličnih poteza u međunarodnim institucijama.
Sam tok sjednice Generalne skupštine održane 27. oktobra bio je izuzetno buran. Američki ambasador pri UN-u Mike Waltz i kubanski ministar vanjskih poslova Bruno Rodríguez Parrilla ušli su u žestoku verbalnu raspravu, u kojoj su se otvoreno suprotstavili stavovima o ekonomskim mjerama, ljudskim pravima i političkoj odgovornosti.
Ovakvi dueli na međunarodnoj sceni nisu rijetkost, ali kada se odvijaju u prostoru koji bi trebao biti simbol dijaloga i multilateralizma, oni dodatno naglašavaju koliko su odnosi između Washingtona i Havane i dalje opterećeni decenijama nepovjerenja.
Tokom rasprave iznesene su i optužbe koje se odnose na korupciju među kubanskim političarima, kao i na članove porodice Castro, čime je politička debata prešla iz sfere ekonomskog embarga u širi diskurs o unutrašnjem stanju na Kubi. Istovremeno, predstavnici zemalja koje podržavaju rezoluciju naglašavali su da obični Kubanci najviše trpe posljedice dugogodišnjih sankcija, posebno u uslovima nestašica, inflacije i ograničenog pristupa osnovnim potrepštinama.
Na taj način embargo ostaje pitanje koje se ne može posmatrati samo kao bilateralni spor između dvije države, nego kao tema koja direktno utiče na svakodnevni život miliona ljudi.
Kuba se već decenijama nalazi u centru međunarodnih političkih rasprava. Embargo koji su Sjedinjene Američke Države uvele prije više od pola stoljeća postao je jedno od najdugotrajnijih i najkontroverznijih pitanja u savremenoj diplomatiji. Iako Washington insistira da su sankcije odgovor na politički sistem na Kubi i niz spornih postupaka vlasti u Havani, veliki broj država u UN-u smatra da ekonomske mjere najviše pogađaju stanovništvo, a ne političku elitu.
Upravo zbog toga rezolucije poput ove imaju i simbolički i praktični značaj, jer predstavljaju međunarodni pritisak na SAD da preispitaju svoju politiku.
Važno je istaći i da glasanje u Generalnoj skupštini UN-a, iako nema obavezujući karakter, ima snažnu političku težinu. Rezolucije ovog tipa pokazuju raspoloženje većine svjetske zajednice i često služe kao referentna tačka u budućim pregovorima, analizama i diplomatskim odnosima.
Kada za jednu rezoluciju glasa više od stotinu država, to šalje poruku da pitanje nije marginalno, nego da se odnosi na širi princip međunarodne pravde, ekonomskog suvereniteta i prava država da same određuju svoj put razvoja bez vanjskog pritiska.
U ovom slučaju, međutim, vidljivo je i da se međunarodni konsenzus polako kruni. Sve veći broj država odlučuje se za uzdržanost ili protivljenje rezoluciji, što ukazuje na promjenu u diplomatskoj percepciji kubanskog pitanja. Pad podrške nije samo posljedica odnosa prema Kubi, već i šireg geopolitičkog preusmjeravanja, u kojem države sve češće razmatraju bilateralne interese, regionalne saveze i političke poruke koje žele poslati drugim akterima na međunarodnoj sceni.
Za Bosnu i Hercegovinu, ovakvo glasanje nosi i dodatnu diplomatsku simboliku. Kao država koja često balansira između različitih međunarodnih centara moći i oslanja se na podršku brojnih partnera, svako izjašnjavanje u UN-u nosi određenu političku težinu. Zbog toga odluka da se ovog puta glasa protiv rezolucije neće ostati samo formalna bilješka u zapisniku, nego će vjerovatno biti predmet daljih tumačenja u političkim i diplomatskim krugovima.
U svijetu u kojem se svako glasanje čita i kao poruka, i kao signal, i kao gest, ovakvi potezi postaju dio mnogo šire međunarodne slagalice.
