Obilježavanje Sretenja: Kontroverze i Značaj
Svake godine, Bosna i Hercegovina i Srbija organiziraju zajedničko obilježavanje Sretenja, koje u Srbiji ima poseban značaj kao Dan državnosti. Ovaj praznik dobiva dodatnu dimenziju, posebno u entitetu Republika Srpska, gdje se posljednjih godina sve više nastoji promovisati kao “dan državnosti RS”. Iako prema Ustavu Bosne i Hercegovine entitet ne uživa status države, politički akteri u RS-u nastavljaju sa ovim narativom. Svečana akademija povodom ovog značajnog datuma planirana je za 13. februara u Banjoj Luci, a organizaciju predvodi vlast Republike Srpske na čelu sa liderom SNSD-a, Miloradom Dodikom.
Odluka o zajedničkom obilježavanju Sretenja donijeta je na svesrpskom saboru koji je održan u Beogradu u junu 2024. godine. Ovo okupljanje je prvi put realizovano prošle godine, što ukazuje na rastući trend oživljavanja i afirmacije srpskih nacionalnih simbola i praznika u okviru BiH. Ovakvi događaji, međutim, nisu bez kontroverzi. Mnogi analitičari upozoravaju da ovakvo promišljanje o “dan državnosti” za entitet može imati dalekosežne posljedice po ustavno-pravni poredak Bosne i Hercegovine.
Kritičari ovakvog pristupa ukazuju na to da se korištenje termina “dan državnosti” može shvatiti kao politička poruka koja dovodi u pitanje suverenitet i teritorijalni integritet BiH. Ova percepcija dovodi do dodatnih tenzija među etničkim grupama unutar zemlje. Ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske, Radan Ostojić, izjavio je da je Sretenje jedan od najvažnijih datuma u novijoj istoriji srpskog naroda. Naglašava značaj sabornosti i nacionalnog jedinstva Srba s obje strane Drine, što dodatno komplikuje već postojeće političke tenzije u regiji.
Pitanje datuma obilježavanja takođe igra značajnu ulogu. Dok se u Srbiji Sretenje tradicionalno obilježava 15. februara, program u Banjoj Luci planiran je za dva dana ranije, 13. februara. Ova razlika u datumu može se protumačiti kao simbolički način da se dodatno afirmira identitet Republike Srpske kao entiteta, iako je to, prema nekim analizama, u suprotnosti sa principima Dejtonskog sporazuma. Zajedničko obilježavanje Sretenja dolazi u vrijeme kada su političke tenzije na visokom nivou, a rasprave o nadležnostima i statusu entiteta postaju sve intenzivnije. U ovom kontekstu, obilježavanje Sretenja postaje više od običnog praznika; ono se pretvara u politički instrument.
Posebno je zanimljivo kako različite grupe unutar BiH reaguju na ovo obilježavanje. Dok vlasti Republike Srpske vide Sretenje kao priliku za jačanje nacionalnog identiteta, druge grupe, uključujući bošnjačke i hrvatske političke lidere, smatraju da je to provokacija koja može dodatno pogoršati međunacionalne odnose. U tom kontekstu, Sretenje se ne može posmatrati samo kao religiozni ili kulturni događaj, već kao politički čin koji nosi značajnu težinu. Zajedničke aktivnosti, poput svečanih akademija, postaju polje sukoba gdje se izražavaju identiteti, narativi i politički interesi.
Vlasti Republike Srpske pokušavaju putem Sretenja podići svijest o važnosti nacionalnog jedinstva Srba, dok istovremeno ignorišu osjetljivost drugih etničkih grupa. Ovaj pristup može dodatno polarizirati društvo i stvoriti osjećaj isključenosti među onima koji ne dijele isti nacionalni identitet. U ovom trenutku, Bosna i Hercegovina se suočava s brojnim izazovima, uključujući i pitanje budućih odnosa između entiteta, te kako će se oni razvijati u kontekstu sve jačih nacionalizama. Sretenje, kao praznik, postaje simbol tih tenzija, a njegovo obilježavanje može uticati na percepciju naroda jedni o drugima.
Osim toga, ovakvi događaji mogu uticati i na međunarodne odnose BiH. Kako se susjedne zemlje, poput Srbije, odnose prema pitanjima koja se tiču entiteta, oblikuje se slika o Bosni i Hercegovini na globalnoj sceni. Očigledno je da Sretenje, kao praznik, prevazilazi okvir vjerskog slavlja i postaje ključni faktor u političkoj dinamici regije. Način na koji se obilježava ovaj praznik može imati dugoročne posljedice, ne samo na unutrašnje političke odnose, već i na internacionalne aspekte, posebno u kontekstu euroatlantskih integracija.
