U posljednjim satima svjetsku javnost potresle su vijesti o jednom od najkrvavijih sigurnosnih incidenata u Pakistanu u posljednjih nekoliko godina. Provincija Beludžistan, već decenijama poznata kao područje hronične nestabilnosti, bila je poprište koordinisanih oružanih napada koji su trajali gotovo puna dva dana i ostavili duboke posljedice po civilno stanovništvo, ali i po regionalnu sigurnost.
Napadi su započeli iznenada i gotovo istovremeno na više lokacija. Prema dostupnim informacijama, oružane grupe su u subotu upale u bolnice, škole, banke i pijace, predstavljajući se kao civili. Ovaj metod im je omogućio lakši ulazak u zaštićene objekte, nakon čega je uslijedila masovna pucnjava. Strah, haos i potpuna dezorijentacija zavladali su urbanim sredinama, dok su sigurnosne snage pokušavale shvatiti razmjere napada.
Tokom 40 sati intenzivnih sukoba, pakistanske snage bezbjednosti sprovele su veliku kontraoperaciju, nazvanu „Herof 2.0“, s ciljem neutralizacije napadača i oslobađanja civila koji su se našli u okruženju. Prema zvaničnim podacima, u toj akciji je ubijeno najmanje 177 militanata, dok je oko 30 civila izgubilo život. Operacija se smatra jednom od najopsežnijih u posljednje vrijeme, naročito zbog činjenice da su se borbe odvijale na čak 12 različitih lokacija istovremeno.
Odgovornost za napade preuzela je Oslobodilačka armija Beludža (BLA), organizacija koja je u Pakistanu zabranjena i označena kao teroristička. Njen vođa, Bašir Zeb, javno je poručio da su napadi dio šire strategije čiji je krajnji cilj odvajanje Beludžistana od Pakistana. Prema njegovim riječima, region se, iako bogat prirodnim resursima, decenijama suočava s političkom marginalizacijom i ekonomskim zapostavljanjem.
Posebno uznemirujući detalj jeste činjenica da su militanti, prema navodima vlasti, koristili lokalno stanovništvo kao ljudske štitove. Na taj način su pokušali usporiti reakciju vojske i povećati pritisak na vlasti. Glavni ministar Beludžistana, Safraz Bugti, naglasio je da su pravovremeni obavještajni podaci omogućili brzu reakciju države, što je, kako tvrdi, spriječilo još veće gubitke.
Ipak, izazovi sa kojima se Pakistan suočava u ovom regionu su ogromni. Beludžistan zauzima oko 40% teritorije države, ali je slabo naseljen i infrastrukturno nerazvijen. Ministar odbrane Kavadža Asif otvoreno je priznao da su snage bezbjednosti „fizički ograničene“ kada je riječ o nadzoru tako prostranog i teško pristupačnog područja.
Osim unutrašnjih problema, kriza u Beludžistanu ima i jasnu geopolitičku dimenziju. Zvanični Islamabad ponovo je optužio Indiju da stoji iza logističke i finansijske podrške militantima, tvrdeći da New Delhi koristi pobunjeničke grupe kako bi destabilizovao Pakistan. Indijske vlasti su ove optužbe odlučno odbacile, nazivajući ih pokušajem da se pažnja skrene s unutrašnjih slabosti i neriješenih političkih pitanja.
Važnost Beludžistana ne ogleda se samo u sigurnosnom, već i u ekonomskom i strateškom smislu. Provincija obiluje prirodnim bogatstvima i ključna je za velike međunarodne projekte, što dodatno komplikuje situaciju. Među najvažnijim karakteristikama regiona izdvajaju se:
- Prirodni resursi: bakar, zlato, prirodni gas, nafta, ugalj i mermer
- Strateške investicije: kineski ekonomski koridor (CPEC) vrijedan oko 60 milijardi dolara
- Dugotrajan sukob: višedecenijska pobuna etničkih separatista
- Pitanje ljudskih prava: više od 10.000 prijavljenih nestanaka od 2011. godine
Nasilje direktno ugrožava međunarodne investicije, posebno kineske projekte povezane s lukom Gvadar, ali i nove sporazume sa američkim kompanijama koje su pokazale interes za eksploataciju mineralnih bogatstava. Iako Sjedinjene Američke Države BLA tretiraju kao terorističku organizaciju i osuđuju napade, brojni analitičari upozoravaju da vojna sila sama po sebi neće donijeti trajni mir.
Na kraju, ostaje zaključak da su posljednji događaji u Beludžistanu još jedan snažan podsjetnik koliko je region duboko opterećen istorijskim, političkim i socijalnim problemima. Bez ozbiljnog dijaloga, rješavanja pitanja autonomije, ekonomskog razvoja i poštovanja ljudskih prava, čak i najuspješnije vojne operacije mogu donijeti samo kratkotrajno olakšanje, ali ne i dugoročnu stabilnost.
